مديريت مواد زائد جامد Solid Waste Management
مديريت مواد زائد جامد عبارتست از جمع آوري و دفع بهداشتي اين مواد و در سه طبقه كلي دسته بندي مي شوند :
1- مواد زائد جامد شهري
2- مواد زائد جامد صنعتي
3- مواد زائد جامد خطر ناك
مواد زائد جامد شهري : عبارتست از پسماند هاي غذائي – ضايعات ساختماني – خاكستر و مواد باقي مانده جامد قابل اشتعال و غير قابل اشتعال مثل پلاستيك – چرم و منسوجات و… و مواد زائد جامد و نيمه جامد ناشي از عمليات تصفيه آب ( لجن و غيره ) .
منابع مواد زائد جامد شهري بشرح ذيل است :
- مراكز مسكوني
- مراكز تجاري
- مناطق باز ( خيابانها و كوچه ها )
- مراكز تصفيه آب
مواد زائد جامد صنعتي : اين زباله ها ناشي از فعاليت هاي صنعتي و تجاري نوعاً شامل اشغال – خاكستر – زباله هاي ساختماني ناشي از ساخت و ساز و زباله هاي ويژه و خطرناك مي باشند .
زباله هاي خطرناك : شامل ضايعاتي هستند كه براي حيات انسانها ، گياهان و جانوران داراي خطرات آني باشند و شامل ضايعات زير هستند .
1- ضايعات اشتعال پذير
2- ضايعات خورند
3- ضايعات و پسماندهاي راديو اكتيويته
4- ضايعات سمي
5- ضايعات مواد منفجره
6- مواد بيولوژيكي و شيميايي
تركيب فيزيكي زباله :
براي مديريت و برنامه ريزي براي جمع آوري و دفع بهداشتي زباله بايستي از تركيب آن آگاهي كامل داشته باشيم . شناخت تركيب فيزيكي و شيميايي زباله مواد تشكيل دهنده زباله را روشن مي نمايد . لذا در شناخت اين تركيب بايستي مسائل ذيل مورد بررسي قرار گيرد :
- مقدار رطوبت ذرات
- دانسيته زباله
- آناليز ابعادذرات
مقدار رطوبت زباله : ميزان رطوبت زباله معمولاً بصورت مقدار رطوبت موجود در واحد جرم خشك يا مرطوب بيان مي شود .
دانسيته زباله : دانسيته زباله عبارتست از جرم مخصوص زباله و مقادير دانسيته زباله ها بستگي به موقعيت جغرافيائي – فصل سال و مدت زمان ذخيره نمودن زباله .
آناليز ابعاد ذرات زباله :
اندازه ابعاد ذرات زباله بوسيله سرند هاي طبقه بندي شده تعيين مي گردد و در 4 دسته قرار مي گيرند :
ذرات ريز 0 – 8 ميليمتر
ذرات متوسط 8- 40ميليمتر
ذرات بزرگ 40- 120ميليمتر
پسماندهاي الك ( سرريز ) عموماً بيش از 120ميليمتر
در شناخت تركيب فيزيكي زباله و آناليز ابعاد آن مواد را به سه گروه عمده طبقه بندي مي كنند :
1- مواد سوختني يا مواد قابل تبديل به كود ( پسماند سبزيجات ، پارچه ، كتان ، كاه ، علوفه و مواد مشابه ) .
2- مواد قابل احتراق : چوب ، كارتن ، چرم ، پلاستيك ، استخوان و …
3- مواد غير قابل احتراق و سوختن ( آهن ، فلزات ، سنگ ، چيني ، شيشه ، سراميك و غيره .
در نمونه برداري جهت تعيين اجزاء و تشخيص نوع زباله حداقل 1000 كيلو گرم از زباله براي نمونه تهيه مي شود و در شهر هاي بزرگ نمونه گيري ماهي يكبار و جمعاً 12 در سال انجام مي گيرد . در شهر هاي كوچك 6 تا 4 بار در سال نمونه گيري كاهش مي يابد
تركيب شيميايي زباله :
شناخت تركيب شيميايي زباله نيز در مديريت جمع آوري و دفع بهداشتي مهم است . در شناخت اين تركيبات عناصري همچون كربن – هيدروژن – اكسيژن – ازت – سولفور و خاكستر دسته هاي مواد زائد مورد سنجش قرار مي گيرد .
در شناخت تركيبات شيميايي زباله همچنين بايد نسبت كربن به ازت براي تهيه كود – درصد خاكستر – فلزات سنگين – PH – هدايت الكتريكي – فسفر – كلسيم – پتاسيم و ميكرو نوترينت ها را تعيين كرد .
اثرات آلودگي هاي ناشي از دفع غير بهداشتي زباله :
بر مبناي اصول بهداشتي و بهسازي زيست محيطي بايستي زباله ها كه منشاء انواع آلودگي هستند در اسرع وقت دفع گردند چرا كه در غير اينصورت انتشار و انتقال بيماري – ايجاد بو و چشم اندازهاي بد و نشت شيرابه زباله ها باعث آلودگي شديد محيط زيست مي گردد .
بيماريهايي همچون كزاز – حصبه و شبه حصبه – انگلهاي روده اي – اسهالهاي خوني – فلج اطفال – سالك پوستي و احشائي و … از جمله بيماريهايي هستند كه از طريق آلودگي ناشي از مواد زائد جامد در آب ، هوا و خاك حاصل مي شوند .
سياه زخم Anthrocis :
بيماري كه توسط مواد غذائي و علوفه آلوده در دامها بروز نموده و به انسان سرايت مي كند . ابتلاي انسان به اين بيماري از راه خراش پوستي است كه توسط حشرات ايجاد مي گردد .
بروسلوز Brucellosis:
بيماري عفوني است كه در انسان بشكل تب مالت در دامها بصورت سقط جنين ظاهر مي شود و از راه دستگاه گوارش و به وسيله علوفه آلوده به زباله به حيوان سرايت مي نمايد . كاركنان كشتارگاهها و فروشگاههاي گوشت و دامداريها بيشتر در معرض اين بيماري قرار مي گيرند .
كيست هيداتيك Hydatidosis:
نوعي بيماري انگلي شايع در ايران است كه ارتباط مستقيم با مدفوع سگ و رشد لارو اكي نوكوكوس گرانولوزوس ( Echinococus granolossus در يكي از اعضاي بدن انسان به وجود مي آيد .
سگهاي ولگرد و زباله خوار از طريق دفع مدفوع موجب انتشار انگل مي شوند .
بيماريهايي كه از طريق جوندگان انتقال مي يابند :
موشها ي بيمار از طريق مدفوع – ادرار و گزش موجب انتشار آلودگي مي شوند . بيماريهاي كريومننژيت – سالمونلا – تريشينوز و هاري بيماريهاي انگلي مثل آميبياز و … از طريق موش منتقل مي شوند .
سه نوع موش منتقل كنند بيماريها عبارتند از : 1- موش خانگي 2- راتوس نروژيكوس 3- راتوس راتوس كه از زباله هاي شهري تغذيه مي كنند و شرايط براي راتوس نروژيكوس از بقيه مهيا تر است .
بيماريهاي ناشي از ابودگي اب به لحاظ وجود فلزات سنگين – تركيبات فلوئور – كادميوم – نيتراتها – راديو اكتيو و غيره هستند .
بيماريهاي ناشي از الودگي خاك :
آلودگي خاك اثر مستقيمي روي آلودگي آب دارد و مي تواند در انتشار انواع و اقسام باكتريها – ويروسها و انگلها موثر واقع شود .
سيستم هاي مديريت جمع آوري و دفع زباله و كنترل آلودگي ناشي آز آن
جهت جلوگيري از الودگي هاي زيست محيطي مواد زائد جامد بايستي بلافاصله بعد از توليد در محل مناسب و با رعايت مسائل بهداشتي نگهداري و سريعاً جمع آوري – حمل و نقل و دفع گردند .
80% مخارج كل مديريت مواد زائد جامد مربوط به جمع آوري زباله است .
جمع آوري زباله بطور كلي به دو صورت است :
1- جمع آوري خانه به خانه ( براي بافت سنتي و قديمي مورد استفاده قرار مي گيرد ) .
2- جمع آوري از كانتينر هاي موقت
در روش كانتينر هاي موقت دو سيستم وجود دارد :
الف) سيستم كانتينر ثابت
ب) سيستم كانتينر متحرك )HCS Hauled container system )
جمع آوري اطلاعات دقيق از وضعيت موجود اجتماع – تعيين زمان مورد نياز براي عمليات جمع آوري و بررسي متغيرها – از نيازهاي اوليه براي تجزيه و تحليل اساسي در سيستم جمع آوري محسوب مي شود .
شناخت پارامترهايي نظير زمان برداشت در سيستم كانتينر ثابت و متحرك – زمان حمل – زمان خارج از خط در محاسبات مربوط به خطوط جمع آوري از اهميت خاصي برخوردار است . پس از تعيين لوازم و نيروي انساني مسير حركت و سايل تعيين مي گردد و اطلاعات و مسير دقيقاً روي نقشه پياده مي شود .
دفع نهائي
روشهاي دفع عبارتند از :
1- سوزاندن در كوره هاي زباله سوز
2- دفن زير خاك يا دفن بهداشتي
3- تهيه كود كمپوست به طريق سنتي – نيمه سنتي و صنعتي
4- پردازش – بازيافت و استفاده مجدد
قبلاً روش تلمبار كردن در اقيانوسها مورد استفاده قرار مي گرفت كه روشي كاملاً غير بهداشتي است و امروزه منسوخ شده است .
ضوابط كلي انتخاب محل – آماده سازي با روشهاي مختلف دفن
:
دفن بهداشتي زباله يعني انتقال مواد زائد به محل ويژه – تخليه – لايه بندي و متراكم نمودن آن با پوششي از خاك .
انتخاب محل : محلي كه براي دفن انتخاب مي شود بايستي با توجه به رشد جمعيت محل با وسعت مناسب انتخاب شود و جوابگوي نيازها تا 30تا 40سال آينده باشد . فاصله محل تا مركز جمعيت بايستي 10تا 20كيلومتر منظور گردد و مطالعات اوليه با نقشه برداري از نظر توپو گرافي مشخص شود .
مطالعات زمين شناسي – هيدرولوژي – زهكشي طبيعي منطقه – خاك پوششي – قابليت دسترسي – هواشناسي – بادهاي غالب و … مقبوليت عمومي – مسائل بهداشتي با دقت انجام مي گيرد و آماده سازي مي شود .
آماده سازي محل دفن : پس از انتخاب محل بر اساس ضوابط بايستي جهت آماده سازي محل جاده كشي – تسطيح – نصب باسكول – اتاق نگهباني – فنس كشي – برق ـ آب و … اقدام شود .
جلوگيري از نشت شيرابه زباله به داخل آب : بايستي جهت جلوگيري از نشت شيرابه تدابيري اتخاذ مي گردد . شيب بندي مناسب 2 تا 4 درصد و براي شيب هاي جانبي تا30درصد و ايجاد سد يا حفاظ 3 متري خاك براي جلوگيري از نفوذ سيلاب و آبهاي سطحي بسيار موثر است . در صورتيكه جايگاه دفن زباله مجاور دريا و يا روي سفره آبي آبهاي زير زمين باشد يا حركت شيرابه بطرف سفره ها انجام شود آبهاي زير زميني آلوده مي شوند . همچنين نفوذ گازهاي توليد شده به داخل آب باعث سختي آب مي شود . شيرابه زباله بشدت سمي است و علاوه برداشتن CO2 داراي BOD5 دو تا سه هزار ميلي گرم در ليتر و
ماده پوشش زباله : براي پوشش زباله هر نفر در سال حدود 1 متر مكعب خاك پوششي لازم است و حجم خاك پوششي مورد نياز يك چهارم تا يك پنجم حجم كل زباله فشرده شده توصيه مي گردد . پوشش نهائي بايستي 60سانتيمتر خاك باشد .
كنترل بو: بو بوسيله پوشش سريع زباله – بستن شكافها و حفره ها و استفاده از مواد از بين برنده بو مثل اورتو – دي – كلرو- بنزن به نسبت يك بيست و پنجم با آب و مصرف به مقدار 5000ليتر در هكتار است . كنترل آتش سوزي هم بايستي در محلهاي دفن صورت گيرد .
روشهاي مختلف دفن بهداشتي زباله :
روشهاي زير براي دفن زباله وجود دارد :
1- بصورت مسطح Area Method
وقتي كه زمين براي گود برداري مناسب نباشد بعد از تخليه زباله بصورت نوار باريكي 40تا 75 سانتيمتري روي زمين تسطيح و فشرده مي شوند تا به ضخامت 180تا 300سانتيمتر برسند و آنگاه روي آنها قشري خاك به ضخامت 15 تا 30سانتيمتر مي ريزند و فشرده مي نمايند . عرض هر لايه فشرده نبايد از 240سانتيمتر تجاوز نمايد .
2- روش سراشيبي Ramp Method
وقتي كه خاك كمي براي پوشش زباله باشد و در مناطق كوهستاني و يا كم شيب از اين روش استفاده مي نمايند . زاويه شيب مورد نظر با زمين 30 % است و عرض باريكه با توجه به شيب سطح در طول عمليات با نقشه برداري و شدت ترافيك تردد ماشين آلات طراحي مي شود . در اين روش ابتدا شياري به موازات دامنه سراشيبي ايجاد مي شود و اولين لايه زباله در داخل شيار جايگزين مي شود و سپس مثل روس مسطح ادامه مي يابد .
3- روش ترانشه يا گودالي Trench Method
در مناطقي كه خاك با عمق كافي در دسترس است و سطح آبهاي زير زميني به اندازه كافي پائين است ترانشه هائي به طول 30تا 120متر و به عمق 1 تا 4 متر و عرض 5/4 تا 15 متر حفر مي شود و زباله در آن ريخته و با خاك ريز به ضخامت 10تا 30سانتيمتر پوشانده مي شود . هزينه اين روش بعلت گود برداري زياد بسيار زياد است .
4-روش دره اي با شيب بسبتاً زياد Ravine Method
در مناطقي كه گودالهاي مصنوعي يا دره هاي مصنوعي وجود دارد از آنها استفاده مي نمايند و فقط بايستي زمين شناسي منطقه – ويژگي هاي خاك منطقه و ضعيت آبهاي سطحي و زير زميني – سيستم جمع آوري زباله مد نظر قرار گيرد .
5- روش معمول در زمينهاي باطلاقي
در شرايط اضطراري مي توان از زمينهاي باتلاقي استفاده نمود ولي بايستي كنترل آلودگي صورت گيرد . زهكشي مناسب – احداث سد مطمئن با مصالح و ايزولاسيون با 30تا 40سانتيمتر خاك رس كوبيده مهم است .
6- دفن در زمينهاي ساحلي
عمليات دفن بايستي با توجه به سطح زير زمين – ميزان و نوع زباله صورت گرفته تا آب الوده نشوند و مثل روش روش فوق است . بايستي محل ايزوله شود .
فضاي لازم جهت دفن بهداشتي زباله :
جهت برآورد فضاي لازم براي دفن بهداشتي زباله بايستي جمعيت و توليد سرانه زباله آنها را دقيقاً بدانيسم و همچنين نرخ رشد اين جمعيت و سرانه آن را تا 30الي 40سال آينده برآورد نموده تا بتوانيم زمين مورد نياز براي دفن بهداشتي زباله را در نظر بگيريم .
بنابراين فضاي مورد نياز براي دفن زباله تابع جمعيت ، ميزان خاك پوششي ، امكانات بازيافت ، دانسيته و ضخامت قشر زباله دفن شده است .
گازهاي متصاعد شده از زباله :
وقتي كه زباله به ايستگاه دفن منتقل و با هر يك از روشهاي موجود دفن مي گردد بعلت وجود فعل و انفعالات بيولوژيكي و شيميايي از زباله گازهائي بوجود مي آيد كه حتي الامكان بايستي جمع آوري شده و براي توليد انرژي مصرف گردند .
اين گازها شامل آمونيوم ، دي اكسيد كربن ، منواكسيد كربن ، هيدروژن ، سولفيد هيدروژن ، متان ، نيتروژن و اكسيژن هستند .
گازهاي متان و دي اكسيد كربن گازهاي اصلي توليد شده ناشي از تجزيه غير هوازي تركيبات آلي زباله مي باشند كه بيش از 90درصد حجم گازهارا جامد را تشكيل ميدهند.
اگر غلظت گاز متان در هوا بين 5 الي 15 درصد برسد عمل انفجار به وقوع خواهد پيوست البته وجود گاز متان در لايه هاي زباله به علت عدم حضور اكسيژن باعث انفجار نمي گردد، اما در هر صورت بايستي بصورت كنترل شده به اتمسفر تخليه گردد .
اگر گاز متان با روش كنترل نشده به اتمسفر تخليه گردد مي تواند در زير ساختمانها و يا ساير فضاهاي مسدودي كه مجاور يثا روي زمين هاي پر شده از زباله بنا گرديده اند متراكم گردد .
گاز متان از هوا سبك تر است ولي انيدريد كربنيك co2 در حد 5/1 بار از هوا و 8/2 بار از متان غليظ تر است و بنابراين در محل دفن زباله متراكم مي شود و با توجه به وزن مخصوص خود به اعماق محل دفن حركت مي كند .
گاز انيدريد كربنيك با عبور از لايه هاي زيرين در آبهاي زير زميني نفوذ مي كند و در آن حل مي شود و باعث سختي آب مي شود :
با توليد اسيد كربنات كلسيم يا منيزيوم را در خود حل كرده و در واقع علت اصلي افزايش سختي آبهاي زير زميني در مناطق دفن زباله وجود گازكربنيك در لايه هاي دفن است . اين گاز PH آب را پائين مي آورد .
براي جمع آوري و كنترل گازها معمولاً از لوله هاي مشبكي استفاده مي كنند كه در لايه هاي شني كف زمين تعبيه شده است. گازها بصورت جانبي در زير خاك حركت مي كنند .
اگر تهويه گاز از اماكن دفن بصورت جانبي امكان پذير نباشد الزاماً بايد از لوله هاي عمودي انتقال گاز استفاده نمايند تا گاز پمپاژ شده به اتمسفر رها گردد .
استفاده از لايه هاي رسي شني براي كنترل گاز و جلوگيري از نفوذ بي رويه آن به اعماق زمين يك روش معمول در اماكن بهداشتي زباله است .
شيرابه زباله :
شيرابه زباله بايد در محل دفن بماند و يا به منظور تصفيه انتقال داده شود . شيرابه زباله مايعي است بسيار سمي . حركت شيرابه درون زمين صورت گرفته و بسته به جنس مواد اطراف آن ممكن است درجهات جانبي نيز حركت كند . ميزان تراوش شيرابه از بستر محل دفن را مي توان با فرض آنكه موانع واقع در زير محل دفن تا بالاي سفره آب زير زميني بحالت اشباع بوده و لايه نازكي از شيرابه در بستر محل دفن موجود باشد . با استفاده از قانون دارسي Darsy’s Law تخمين مي زنند.
سوزاندن زباله :
تقريباً تمام زباله ها را بجز مواد اينرت ( مصالح ساختماني ، آهن آلات ، و … ) قابل سوختن هستند . با سوزاندن زباله 90% حجم آن كاهش مي يابد و از گرماي حاصل از سوختن مي توان بهره برداري كرد .
مخارج تاًسيسات سوزاندن زباله بسيار سنگين است و اثرات آن بر محيط زيست نيز مشكوك بنظر ميرسد و گاز هاي ناشي از سوزاندن اثرات بدي روي محيط زيست مي گذارند . گازهاي SO2 و HCL در شدت استهلاك خود تاًسيسات زباله سوز هم ديده مي شوند .
نكات مثبت سوزاندن زباله :
- كاهش بسيار زياد حجم زباله
- استفاده از گرماي آزاد شده
- دفع مواد پلاستيكي
- جدا كردن فلزات جهت استفاده مجدد
نكات منفي سوزاندن زباله
- ايجاد آلودگي هوا
- احتمال دخول نمكهاي حلال در آبهاي زير زميني پس از انباشتن باقي مانده زباله
- هزينه بسيار زياد
كمپوست يا كود سازي از زباله :
سالهاست كه در كشورهاي مختلف از زباله براي توليد كمپوست ( كود گياهي ) استفاده مي شود . اولين بار آزمايشات عملي كمپوست طي سالهاي 41-1926 توسط واكس من waksman و همكاران او انجام شد . گوتاس – بكاري – چوبانگولوس از پيشتازان اين علم و فن هستند .
در ايران استفاده از مواد زائد گياهي در روزگاران گذشته مورد توجه بوده است . در سال 48 در اصفهان و در سال 51 اولين كارخانه كودگياهي تهران تاًسيس شد .
براي ساختن كمپوست بايستي تجزيه مواد زائد صورت گيرد و اين تجزيه به دو صورت هوازي و بي هوازي است . در تجزيه هوازي ارگانيسم ها اكسيژن موجود در محيط را مصرف كرده و از مواد آلي تغذيه مي كنند و در اين واكنشها موادي مثل ازت – فسفر – كربن – و ساير مواد غذائي به مصرف و تغذيه پروتوپلاسم سلولي اين موجودات مي رسد و با تنفس ارگانيسم co2 خارج مي گردد . در مقايسه با ازت گياه به كربن بيشتري نياز دارد . 3/2 كربن مصرف شده بصورت co2 دفع مي شود و 3/1 باقي مانده با ازت در ساختمان سلولي شركت مي كند .
بعداز مرگ ميكرو ارگانيسم ها كربن و ازت آنها در دسترس تجزيه كنندگان قرار مي گيرد . اگر نسبت C/N متعادل باشد ازت بصورت آمونياك آزاد مي شود و تحت شرايط خاصي بصورت NO3 اكسيده مي شود .در نتيجه اكسيداسيون كربن به اكسيد كربن مقداري انرژي بصورت حرارت آزاد مي شود اين حرارت ممكن است به 70 درجه سانتي گراد برسد . اگر حرارت بيش از 65 تا 70باشد فعاليت ميكرو ارگانيسم ها كاهش مي يابد .
ميكرو ارگانيسم ها ي مزو فيليك در حدود 45 درجه سانتي گراد و با كتريهاي ترموفيليك در حدود 45تا 65 درجه سانتي گراد را تحمل كرده و در اين دما فعال هستند .
اكسيداسيون درحرارت هاي ترموفيليك سريع تر از مزوفيليك است و زمان كمتري براي تثبيت و تجزيه مواد لازم است . در عمليات هوازي كه بخوبي صورت گيرد بو توليد نمي شود و اگر بوئي توليد شود بايستي با زير و رو كردن عمل هوادهي صورت گيرد .
لازم به ذكر است كه بجز ازت و كربن در كمپوست مواد ديگري نظير فسفر – پتاس و عناصر غذائي كه براي رشد گياهان مورد نياز است به وفور يافت مي شود .
در تجزيه بي هوازي ازت موجود در مواد آلي به اسيدهاي آلي و آمونياك تبديل مي شود و كربن در تركيبات آلي جدا شده و به متان احياء مي شود . قسمت مهمي از گازهاي توليدي مثل متان و SH2 كه با بوي خاصي همراه است از تجزيه بي هوازي در طبيعت هم يافت مي شود ( در مردابها ) .
در شرايط بي هوازي بعلت نا مناسب بودن شرايط زندگي و مغايرت محيط براي زيست اين موجودات و در حدود 6 ماه الي يكسال نياز دارد .
در تهيه كمپوست به روش غير هوازي مواد آلي شكسته شده و در غياب اكسيژن از طريق احياء متان – هيدروژن مواد آلي شكسته شده و در غياب اكسيژن از طريق احياء متان – هيدروژن سولفوره و ديگر گازها كه عموماً موجب تعفن توده هاي كمپوست مي گردد به وجود مي آيد .
تجزيه مواد در توده كمپوست نتيجه فعاليت بسياري از گروهها ي مختلف باكتريها – قارچها – اكتينوميست ها و پرتوزوآ و ساير موجودات ريز كه در مواد آلي هستند است . ابتدا دماي توده ماده زائد جامد با بيرون يكسان است و سپس با فعاليت باكتريها ي مزوفيليك درجه حرارت بالا رفته و با توليد اسيدهاي آلي PH پائين مي آيد .
بعد از درجه حرارت 40درجه سانتي گراد باكتريهاي ترموفيليك فعاليت مي كنند و جايگزين باكتريهاي مزوفيليك مي شوند و با آزاد كردن آمونياك از ازت محيط را شديداً قليايي مي كنند . در درجه حرارت 60درجه سانتي گراد قارچها ي ترموفيليك از بين رفته و واكنش بوسيله باكتريهاي تشكيل دهنده اسپور و اكتينو ميست ها ادامه مي يابد و سپس وقتي كه مواد تجزيه شدند واكنش كند شده و حرارت كمپوست سرد مي شود . اين مراحل 5 روز طول مي كشد و كمپوست داراي بوي خاصي است وقتي درجه حرارت به زير 60 درجه سانتي گراد برسد قارچها ي ترموفيليك به عمل خود ادامه داده و سلولز را تحت تاًثير قرار مي دهند كه نتيجه عمل باز هم كاهش حرارت توده كمپوست است تا به درجه حرارت محيط برسد . وقتي درجه حرارت به 40 درجه سانتي گراد برسد باكتريهاي مزوفيليك مجدداً فعال مي شوند و كمپوست به مرحله رسيدگي مي رسد كه اين عمل تا چند هفته طول مي كشد و در طول اين مدت PH قليايي مي ماند و مرحله رشد ماكروفون ها مي رسد . در اين مرحله آنتي بيوتيك ها تشكيل مي شوند كه باعث مرگ بسياري از باكتريها ي مفيد و مضر مي شوند و در مرحله آخر حرارت كمپوست بطور جزئي زياد مي شود كه واكنش هاي ثانويه اتفاق مي افتد و كمپلكس هاي مختلف موجب توليد اسيد هيوميك و گاهي هوموس مي شود .
روشهاي تهيه كود از زباله :
1- روش Windrows
2- روش حوضچه اي Pits
3- روش توده هاي سطحي با هوادهي بدون برگشت هوا Stacks
4- روش توده هاي سطحي با هوادهي مصنوعي با برگشت هوا Stacks
اهميت C/Nو درجه حرارت در كمپوست :
درجه حرارت عامل بسيار مهمي در كمپوست محسوب مي شود . درجه حرات زياد باعث از بين بردن عوامل بيماري زا و بذور علفهاي هرز است . حداكثر درجه حرارت در فرآيند كمپوست 70 درجه سانتي گراد است و حرارت اپتيمم 60 درجه سانتي گراد است . اگر حرارت خيلي زياد شود باعث افت ازت و تصعيد آمونياك مي شود . در هر صورت افت ازت در درجه حرارت بالا در قبال از بين رفتن عوامل بيماري زا – بذر علف هرز و مبارزه با مگس در شرايط بهتر را نمي توان ناديده گرفت .